Micron Document
<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Saudade</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Saudade"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Saudade rootpage-Saudade skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Saudade</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr">
<p><b>Saudade</b> ist eine spezifisch <a href="Portugal" title="Portugal">portugiesische</a> und <a href="Galicien" title="Galicien">galicische</a> bzw. <a href="Portugiesische_Sprache" title="Portugiesische Sprache">lusophone</a> Form des <a href="Weltschmerz" title="Weltschmerz">Weltschmerzes</a>, die auch in Ländern der <a href="Lusophonie" title="Lusophonie">Lusophonie</a> verbreitet ist. Das Konzept der <i>Saudade</i> lässt sich mit „<a href="Traurigkeit" title="Traurigkeit">Traurigkeit</a>“, „<a href="Wehmut" title="Wehmut">Wehmut</a>“, „<a href="Sehnsucht" title="Sehnsucht">Sehnsucht</a>“,<sup id="cite_ref-:0_1-0" class="reference"><a href="#cite_note-:0-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> „<a href="Heimweh" title="Heimweh">Heimweh</a>“,<sup id="cite_ref-:0_1-1" class="reference"><a href="#cite_note-:0-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> „<a href="Fernweh" title="Fernweh">Fernweh</a>“<sup id="cite_ref-:0_1-2" class="reference"><a href="#cite_note-:0-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> oder „sanfte <a href="Melancholie" title="Melancholie">Melancholie</a>“<sup id="cite_ref-:0_1-3" class="reference"><a href="#cite_note-:0-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> nur annähernd übersetzen. Das Wort steht für das <a href="Nostalgie" title="Nostalgie">nostalgische Gefühl</a>, etwas Geliebtes verloren zu haben, und drückt oft das Unglück und das unterdrückte Wissen aus, die Sehnsucht nach dem Verlorenen niemals stillen zu können, da es wohl nicht wiederkehren wird.
</p>

<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Geschichte">Geschichte</h2></div>
<p>Das Wort stammt vielleicht vom <a href="Latein" title="Latein">lateinischen</a> <i>solitudo</i> ab, doch bedeutet es mitnichten nur „Einsamkeit“, denn hierfür haben sich aus dem gleichen Wortstamm <i>solidão</i> bzw. <i>soledade</i> entwickelt. <i>Saudade</i> ist auch keine per se negativ bewertete Stimmung, sondern wird im <a href="Fado" title="Fado">Fado</a>, dem portugiesischen Volksgesang, herbeigesehnt. <a href="Fernando_Pessoa" title="Fernando Pessoa">Fernando Pessoa</a> schrieb „Saudade ist die Poesie des Fado“.
</p><p>Die Portugiesen sind seit Generationen stolz auf ihr „persönliches Wort“, das nur sie kennen. So besagt einer der berühmtesten Vierzeiler <a href="Fernando_Pessoa" title="Fernando Pessoa">Fernando Pessoas</a>:
</p>
<table cellpadding="10">
<tbody><tr>
<td><div style="font-style:italic" class="poem">
<p>Saudades, só portugueses<br>
Conseguem senti-las bem.<br>
Porque têm essa palavra<br>
para dizer que as têm.
</p>
</div>
</td>
<td><div class="poem">
<p>Saudades – nur Portugiesen<br>
können dieses Gefühl kennen.<br>
Weil nur sie dieses Wort besitzen,<br>
um es wirklich beim Namen zu nennen.
</p>
</div>
</td></tr></tbody></table>
<p>Als historisch belegbarer Ursprung des Begriffs wird auch der Verlust der Portugiesen nach der verlorenen <a href="Schlacht_von_Alc%C3%A1cer-Quibir" title="Schlacht von Alcácer-Quibir">Schlacht von Alcácer-Quibir</a> gegen die Mauren genannt, den der König <a href="Sebastian_(Portugal)" title="Sebastian (Portugal)">Sebastian I.</a> 1578 erlitt. Diese verheerende Niederlage leitete den Untergang des portugiesischen Weltreichs ein, und das Phänomen des anschließend entstandenen messianischen <i><a href="Sebastianismus" title="Sebastianismus">Sebastianismus</a></i> bekräftigt diese Theorie einer „nationalen Wehmut“.<sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Verwendung_im_Alltag">Verwendung im Alltag</h2></div>
<p>Das <i>Dicionário Houaiss da Língua Portuguesa</i> definiert saudade (oder saudades) als „ein etwas melancholisches Gefühl der Unvollständigkeit. Es hängt damit zusammen, an Situationen der Entbehrung aufgrund der Abwesenheit von jemandem oder etwas zurückzudenken, sich von einem Ort oder einer Sache zu entfernen oder auf das Fehlen einer Reihe besonderer und wünschenswerter Erfahrungen und Freuden, die man einmal gelebt hat.“
</p><p>Das <i><a href="Pons-Verlag" title="Pons-Verlag">Pons</a>/<a href="Ernst_Klett_Verlag" title="Ernst Klett Verlag">Klett</a>-Standardwörterbuch Portugiesisch</i> nennt als Beispiele die folgenden alltagssprachlichen Verwendungen von <i>Saudade</i>:
</p>
<ul><li><i>saudades de casa</i> – Heimweh<sup id="cite_ref-:0_1-4" class="reference"><a href="#cite_note-:0-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li>
<li><i>ter saudades de alguém</i> – jemanden vermissen<sup id="cite_ref-:0_1-5" class="reference"><a href="#cite_note-:0-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li>
<li><i>deixar saudades</i> – vermisst werden<sup id="cite_ref-:0_1-6" class="reference"><a href="#cite_note-:0-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li>
<li><i>vou para Coimbra para matar saudades das minhas amigas</i> – ich fahre nach <a href="Coimbra" title="Coimbra">Coimbra</a>, weil ich Sehnsucht nach meinen Freundinnen habe<sup id="cite_ref-:0_1-7" class="reference"><a href="#cite_note-:0-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li>
<li><i>vou ao Brasil para matar saudades de São Paulo</i> – ich fliege nach Brasilien, weil ich Sehnsucht nach <a href="S%C3%A3o_Paulo" title="São Paulo">São Paulo</a> habe<sup id="cite_ref-:0_1-8" class="reference"><a href="#cite_note-:0-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="In_den_Ländern_der_Lusophonie"><span id="In_den_L.C3.A4ndern_der_Lusophonie"></span>In den Ländern der Lusophonie</h2></div>
<p>Der brasilianische Gitarrist und Sänger <a href="Jo%C3%A3o_Gilberto" title="João Gilberto">João Gilberto</a> brachte 1958 <i>Chega de Saudade</i> heraus, geschrieben von <a href="Ant%C3%B4nio_Carlos_Jobim" title="Antônio Carlos Jobim">Antônio Carlos Jobim</a> (Musik) und <a href="Vin%C3%ADcius_de_Moraes" title="Vinícius de Moraes">Vinícius de Moraes</a> (Text), der als erster <a href="Bossa_Nova" title="Bossa Nova">Bossa-Nova</a>-Song gilt.<sup id="cite_ref-3" class="reference"><a href="#cite_note-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Die <a href="Kap_Verde" title="Kap Verde">kapverdische</a> Sängerin <a href="Ces%C3%A1ria_%C3%89vora" title="Cesária Évora">Cesária Évora</a> interpretierte das von Amandio Cabral und Luis Morais geschriebene Lied <i>Sodade</i>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Weltweite_Rezeption">Weltweite Rezeption</h2></div>
<p>2007 wählte eine deutsche Jury, beauftragt vom Institut für Auslandsbeziehungen e.&nbsp;V., Berlin, <i>Saudade</i> auf Platz sechs der zehn schönsten Wörter der Welt.<sup id="cite_ref-4" class="reference"><a href="#cite_note-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Eine britische Umfrage unter Linguisten und Dolmetschern wählte <i>Saudade</i> zudem in die Top-Ten-Liste der „unübersetzbaren Wörter der Welt“.<sup id="cite_ref-5" class="reference"><a href="#cite_note-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Der südamerikanische Gitarrist und Komponist <a href="Agust%C3%ADn_Barrios_Mangor%C3%A9" class="mw-redirect" title="Agustín Barrios Mangoré">Agustín Barrios Mangoré</a> (geboren 1885 in Paraguay, verstorben 1944 in El Salvador) schrieb ein Stück mit dem Namen <i>Chôro Da Saudade</i> für Gitarre, das heute bei vielen Konzertgitarristen zum Repertoire gehört.<sup id="cite_ref-6" class="reference"><a href="#cite_note-6"><span class="cite-bracket">[</span>6<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Der britische Sänger und Komponist <a href="Chris_Rea" title="Chris Rea">Chris Rea</a> hat ein Musikstück mit dem Titel <i>Saudade</i> veröffentlicht, das ebenfalls eine starke Melancholie ausstrahlt. <a href="Farin_Urlaub" title="Farin Urlaub">Farin Urlaub</a> besingt <i>Saudade</i> auf der <a href="B-Seite" title="B-Seite">B-Seite</a> von <i>OK</i> auf Portugiesisch.
</p><p>Die Post-Punk-Band <a href="Love_and_Rockets_(Band)" title="Love and Rockets (Band)">Love and Rockets</a> vertonte auf ihrem Debüt-Album von 1985 <i>Seventh Dream Of Teenage Heaven</i> das sphärisch getragene Stück <i>Saudade</i>.
</p><p>1991 hat <a href="%C3%89tienne_Daho" title="Étienne Daho">Etienne Daho</a> im Album <i>Paris ailleurs</i> einen Beitrag zum Thema Saudade geleistet.<sup id="cite_ref-7" class="reference"><a href="#cite_note-7"><span class="cite-bracket">[</span>7<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Die US-amerikanische Funk-Metal-Band <a href="Extreme" title="Extreme">Extreme</a> veröffentlichte am 12. August 2008 ein Album mit dem Titel <i>Saudades de Rock</i>.
</p><p>Auch der amerikanische Singer/Songwriter Stephen Bishop veröffentlichte im Jahre 2008 ein Album mit dem Titel <i>Saudade</i>. Hier interpretiert er einige seiner Stücke mit brasilianischen Rhythmen.
</p><p>2014 veröffentlichte zudem die US-amerikanische Band <a href="Thievery_Corporation" title="Thievery Corporation">Thievery Corporation</a> ein Studioalbum mit dem Titel <i>Saudade</i>.
</p><p>2015 erschien die <i>Saudade-EP</i> der britischen Poppunk-Band <a href="Boston_Manor_(Band)" title="Boston Manor (Band)">Boston Manor</a>.
</p><p>In dem 2025 erschienenen 41.&nbsp;Band der Comic-Reihe <a href="Asterix" title="Asterix">Asterix</a>, <i><a href="Asterix_in_Lusitanien" title="Asterix in Lusitanien">Asterix in Lusitanien</a></i>, wird die Saudade als etwas typisch Portugiesisches aufgegriffen. <a href="Fabcaro" title="Fabcaro">Fabcaro</a>, der Texter des Bandes, erzählte in einem Interview gegenüber <a href="France_Info" title="France Info">France Info</a>, er habe nach einem Zugang zu den Portugiesen gesucht, der „nicht spöttisch, sondern zart und wohlwollend“ sei. Dabei sei er auf die Saudade gekommen, „jene Melancholie, die sehr alt und so typisch für die Portugiesen ist“, schien ihm „ein gutes Symbol ihrer Identität“ zu sein.<sup id="cite_ref-8" class="reference"><a href="#cite_note-8"><span class="cite-bracket">[</span>8<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Siehe_auch">Siehe auch</h2></div>
<ul><li><a href="Cantiga_de_amigo" title="Cantiga de amigo">Cantiga de amigo</a></li>
<li><a href="Blues" title="Blues">Blues</a>, <a href="Rembetiko" title="Rembetiko">Rembetiko</a>, <a href="Dor_(Rum%C3%A4nien)" title="Dor (Rumänien)">Dor</a></li>
<li><a href="Sodade" title="Sodade">Sodade</a>, <a href="Morna" title="Morna">Morna</a></li>
<li><a href="Bossa_Nova" title="Bossa Nova">Bossa Nova</a></li>
<li><a href="Klagelied" title="Klagelied">Klagelied</a>, <a href="Lamento" title="Lamento">Lamento</a></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Literatur">Literatur</h2></div>
<ul><li>Eduardo Lourenço: <i>Die Mythologie der Saudade.</i> Suhrkamp, Frankfurt am Main 2001, ISBN 3-518-12180-4.</li>
<li>Rémi Boyer: <i>Fado – Mystérique de la Saudade.</i> Zéfiro/Arcano Zero, Sintra 2013; englische Ausgabe: <i>Fado, Saudade &amp; Mystery. Love of Portugal.</i> Übersetzt von Howard Doe, ebenda 2013, ISBN 978-989-677-109-6, insbesondere S.&nbsp;8–14, 17–22 (<i>Saudade</i>), 52–54, 62, 81, 92–95, 113–120 (<i>Saudade</i>) und öfter.</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Weblinks">Weblinks</h2></div>
<div class="sisterproject" style="margin:0.1em 0 0 0;"><span class="noviewer" style="display:inline-block; line-height:10px; min-width:1.6em; text-align:center;" aria-hidden="true" role="presentation"><span class="mw-default-size" typeof="mw:File"><span title="Wiktionary"></span></span></span><b><a href="https://de.wiktionary.org/wiki/pt:saudade" class="extiw external" title="wikt:pt:saudade">Wiktionary: saudade</a></b>&nbsp;– Bedeutungserklärungen, Wortherkunft, Synonyme, Übersetzungen (portugiesisch)</div>
<ul><li>Leandro Feldmann: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.proz.com/translation-articles/articles/4300/1/The-Aesthetics-of-Saudade-"><i>The Aesthetics of Saudade</i>.</a> ProZ.com Translation Article Knowledgebase, 9. September 2016</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</h2></div>
<ol class="references">
<li id="cite_note-:0-1"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-:0_1-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-:0_1-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-:0_1-2">c</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-:0_1-3">d</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-:0_1-4">e</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-:0_1-5">f</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-:0_1-6">g</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-:0_1-7">h</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-:0_1-8">i</a></sup></span> <span class="reference-text">Joana Mafalda, Pimentel Seixas, Antje Weber: <cite style="font-style:italic">Pons Standardwörterbuch Portugiesisch-Deutsch/Deutsch-Portugiesisch</cite>. 1. Auflage. Ernst Klett Verlag/Porto Editora, Stuttgart und Porto 2002, ISBN 3-12-517293-4, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>370</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Saudade&amp;rft.au=Joana+Mafalda%2C+Pimentel+Seixas%2C+Antje+Weber&amp;rft.btitle=Pons+Standardw%C3%B6rterbuch+Portugiesisch-Deutsch%2FDeutsch-Portugiesisch&amp;rft.date=2002&amp;rft.edition=1&amp;rft.genre=book&amp;rft.isbn=3125172934&amp;rft.pages=370&amp;rft.place=Stuttgart+und+Porto&amp;rft.pub=Ernst+Klett+Verlag%2FPorto+Editora" style="display:none">&nbsp;</span></span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a></span> <span class="reference-text">Carlos A. Cunha, Rhonda Cunha: <i>Culture and Customs of Portugal.</i> Greenwood, 2010, ISBN 978-0-313-33440-5.</span>
</li>
<li id="cite_note-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-3">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Volker Schmidt: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.zeit.de/online/2008/29/50-jahre-bossa-nova"><i>50 Jahre Bossa Nova.</i></a> In: <i><a href="Die_Zeit" title="Die Zeit">Zeit Online</a>.</i> 17.&nbsp;Juli 2008,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 24.&nbsp;August 2017</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ASaudade&amp;rft.title=50+Jahre+Bossa+Nova&amp;rft.description=50+Jahre+Bossa+Nova&amp;rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fonline%2F2008%2F29%2F50-jahre-bossa-nova&amp;rft.creator=Volker+Schmidt&amp;rft.date=2008-07-17">&nbsp;</span></span>
</li>
<li id="cite_note-4"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-4">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Kristian Magnani: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20131002071006/http://cms.ifa.de/fileadmin/content/informationsforum/images/abc/abc_broschuere.pdf"><i>Das schönste ABC der Welt.</i></a> (PDF; 1,85&nbsp;MB) In: <i>KulturAustausch: Zeitschrift für internationale Perspektiven.</i> 22.&nbsp;Oktober 2007, <span style="white-space:nowrap;">S. 22</span>, archiviert vom <style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r250917974">
/* start https://de.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-position:center right!important;background-repeat:no-repeat!important}body.skin-minerva .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/OOjs_UI_icon_external-link-ltr-progressive.svg")!important;background-size:10px!important;padding-right:13px!important}body.skin-timeless .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a,body.skin-monobook .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/MediaWiki_external_link_icon.svg")!important;padding-right:13px!important}body.skin-vector .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/Link.ernal-small-ltr-progressive.svg")!important;background-size:0.857em!important;padding-right:1em!important}


/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fcms.ifa.de%2Ffileadmin%2Fcontent%2Finformationsforum%2Fimages%2Fabc%2Fabc_broschuere.pdf">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">2.&nbsp;Oktober 2013</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 24.&nbsp;August 2017</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ASaudade&amp;rft.title=Das+sch%C3%B6nste+ABC+der+Welt&amp;rft.description=Das+sch%C3%B6nste+ABC+der+Welt&amp;rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20131002071006%2Fhttp%3A%2F%2Fcms.ifa.de%2Ffileadmin%2Fcontent%2Finformationsforum%2Fimages%2Fabc%2Fabc_broschuere.pdf&amp;rft.creator=Kristian+Magnani&amp;rft.date=2007-10-22&amp;rft.source=http://cms.ifa.de/fileadmin/content/informationsforum/images/abc/abc_broschuere.pdf">&nbsp;</span></span>
</li>
<li id="cite_note-5"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-5">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Robin Young: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20070301202713/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article448547.ece"><i>‘Illunga’ tops ten toughest words that leave translators tongue-tied.</i></a> In: <i><a href="The_Times" title="The Times">The Times</a>.</i> 22.&nbsp;Juni 2004, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.timesonline.co.uk%2Ftol%2Fnews%2Fuk%2Farticle448547.ece">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">1.&nbsp;März 2007</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 24.&nbsp;August 2017</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ASaudade&amp;rft.title=%E2%80%98Illunga%E2%80%99+tops+ten+toughest+words+that+leave+translators+tongue-tied&amp;rft.description=%E2%80%98Illunga%E2%80%99+tops+ten+toughest+words+that+leave+translators+tongue-tied&amp;rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20070301202713%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.timesonline.co.uk%2Ftol%2Fnews%2Fuk%2Farticle448547.ece&amp;rft.creator=Robin+Young&amp;rft.date=2004-06-22&amp;rft.source=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article448547.ece&amp;rft.language=en">&nbsp;</span></span>
</li>
<li id="cite_note-6"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-6">↑</a></span> <span class="reference-text"><i>Chôro Da Saudade.</i> Edition Zanibon, Padova 1982<br>Peter Päffgen: <i>Die Gitarre.</i> Schott, Mainz 2002², ISBN 3-7957-2355-8, S.&nbsp;205&nbsp;f.</span>
</li>
<li id="cite_note-7"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-7">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://saudadelesite.free.fr/parisailleurs.htm">Diskografie.</a> saudadelesite.free</span>
</li>
<li id="cite_note-8"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-8">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.franceinfo.fr/culture/bd/interview-asterix-en-lusitanie-nous-avons-voulu-eviter-les-gros-cliches-sur-les-portugais-expliquent-fabcaro-et-didier-conrad-pour-le-nouvel-album-des-irreductibles-gaulois_7564672.html"><i>Interview. “Astérix en Lusitanie”: “Nous avons voulu éviter les gros clichés sur les Portugais”, expliquent Fabcaro et Didier Conrad pour le nouvel album des irréductibles Gaulois.</i></a> In: <i>France Info.</i> 23.&nbsp;Oktober 2025,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 23.&nbsp;Oktober 2025</span> (französisch): „J'ai voulu éviter les gros clichés sur les Portugais que nous avons en France. J'ai cherché une porte d'entrée. Un truc pas moqueur, mais qui soit tendre et bienveillant. J'ai senti que la saudade, cette mélancolie très ancienne et si typique des Portugais, serait un beau symbole de leur identité.“</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ASaudade&amp;rft.title=Interview.+%E2%80%9CAst%C3%A9rix+en+Lusitanie%E2%80%9D%3A+%E2%80%9CNous+avons+voulu+%C3%A9viter+les+gros+clich%C3%A9s+sur+les+Portugais%E2%80%9D%2C+expliquent+Fabcaro+et+Didier+Conrad+pour+le+nouvel+album+des+irr%C3%A9ductibles+Gaulois&amp;rft.description=Interview.+%E2%80%9CAst%C3%A9rix+en+Lusitanie%E2%80%9D%3A+%E2%80%9CNous+avons+voulu+%C3%A9viter+les+gros+clich%C3%A9s+sur+les+Portugais%E2%80%9D%2C+expliquent+Fabcaro+et+Didier+Conrad+pour+le+nouvel+album+des+irr%C3%A9ductibles+Gaulois&amp;rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.franceinfo.fr%2Fculture%2Fbd%2Finterview-asterix-en-lusitanie-nous-avons-voulu-eviter-les-gros-cliches-sur-les-portugais-expliquent-fabcaro-et-didier-conrad-pour-le-nouvel-album-des-irreductibles-gaulois_7564672.html&amp;rft.date=2025-10-23&amp;rft.language=fr">&nbsp;</span></span>
</li>
</ol>
<div class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1 navigation-not-searchable normdaten-typ-s" style="border-style: solid; border-width: 1px; clear: left; margin-bottom:1em; margin-top:1em; padding: 0.25em; overflow: hidden; word-break: break-word; word-wrap: break-word;" id="normdaten">
<div style="display: table-cell; vertical-align: middle; width: 100%;">
<div>
Normdaten&nbsp;(Sachbegriff): <a href="Gemeinsame_Normdatei" title="Gemeinsame Normdatei">GND</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://d-nb.info/gnd/4381369-0">4381369-0</a></span> </div>
</div></div></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2026-01-14" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Saudade&amp;oldid=263320717">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>

</body></html>